We maken gebruik van cookies om zo de gebruikerservaring van onze website te verbeteren. Cookie Meer informatie

Home » Taalhulpmiddelen Spaans » Populaire Spaanse spreekwoorden » De letter E

Populaire spreekwoorden - De letter E

Spreekwoord: El hilo de la vida
Nederlands: Het leven aan een zijden draad
Ontstaan en toelichting: Volgens de Griekse mythologie waren de schikgodinnen van Moiren (godinnen van leven en dood), drie zussen en dochters van Nyx, de personificatie van de nacht: Clotho, Lachesis en Atropos.

Zij waren verantwoordelijk voor de levensweg van ieder mens en controleerden hun leven met behulp van spindraad. Ieder had een specifieke taak opzich: Clotho was verantwoordelijk voor de spin, Lachesis rolde het uit en Atropos, de medogeloze, sneed het draad door toen het leven van die persoon tot een einde kwam.

De draad van geluk is gemaakt van witte wol en de draad van pech bestond uit zwarte wol. Degenen wiers ontstaan waren afgewisseld met goede en slechte momenten, hadden als gevolg dat het mengsel van wol uit wit en zwart bestond.

Eigenlijk was de draad van het leven dus ter ondersteuning en iets waar alle stervelingen op vertrouwden.

Zo ontstond de uitdrukking 'El hilo de la vida', die vandaag de dag wordt gebruikt als metafoor om het kwetsbare, zwakke en fragiele van ons bestaan te begrijpen.

Spreekwoord: El mismo que viste y calza
Nederlands: In hoogsteigen persoon
Ontstaan en toelichting: Uitdrukking waarbij de identiteit van de persoon waarover gesproken wordt of degene die aan het woord is wordt bevestigd.

Spreekwoord: El oro y el moro
Nederlands: Gouden bergen beloven
Ontstaan en toelichting: Dit is een vrij voorkomende uitdrukking in onze alledaagse taal en wordt meestal gebruikt om een ding of persoon te waarderen.

De oorsprong van dit spreekwoord kwam van een gevecht met een groep Jerezaanse ridders tijdens de oorlogen van de Reconquista.

Het gebeurde tijdens de inval toen deze ridders in staat waren met geluk vijftig opvallende Moren te vangen, waaronder Abdullah, de burgemeester van de Malagaase stad Ronda en neef van Hamet.

De burgemeester werd al snel vrijgelaten door het betalen van een flinke som geld. Dit betaalde hij alleen voor zichzelf en niet voor de rest. Ook niet voor zijn neef Hamet, ondanks de moeite en hoge eisen van hun eigen koning Juan II de Castilla.

De ridders en in het bijzonder de vrouw van één van hen eiste voor het vrijlaten van de gevangene 100 dobles (Castilliaans goud). Onder deze bevond zich Hamet. Hij werd overgebracht naar het Hof. Door de strijd tussen de koning en de ridders om het verzamelen van het losgeld, duurde de boosheid van het dorp echter niet lang, totdat de zin 'quedarse el oro y el moro' (blijven met het goud en de moor) werd gebruikt. Het werd toegepast op de schijnbare intentie om te handelen (ten gunste van) de koning.

Na verloop van tijd begon het spreekwoord toegepast te worden op eenieder die van plan was meer te behouden dan wat ons rechtmatig toekomt. Zo gebruiken we het ook vandaag de dag nog.

Spreekwoord: El que rompe, paga
Nederlands: Potje breken, potje betalen
Ontstaan en toelichting: Bekende zin die over verantwoordelijkheid en integriteit gaat, doelend op het breken en vervolgens vergoeden van waardevolle voorwerpen.

Spreekwoord: El tiempo de las vacas gordas/flacas
Nederlands: Het jaar van de vette tijden
Ontstaan en toelichting: Volgens een verhaal uit de bijbel (Génesis), had de farao een unieke en verontrustende droom: hij zag zeven vette koeien verslonden worden door andere extreem magere koeien.

Verbijstert door wat hij had gezien, riep hij zijn magiërs. Geen van hen wist hem echter naar tevredenheid de droom uit te leggen.

Tenslotte riep hij de gevangene Farao Jozeph, zoon van Jacob en Rachel. Jozeph vertelde hem dat zeven vette koeien voor de komende zeven jaar overvloed en welvaart symboliseren en vertegenwoordigen, terwijl de zeven magere koeien tekorten en ontberingen vertegenwoordigen. De tijd van de magere koeien zorgden er voor dat de overvloed en welvaart van het land Egypte weer vergeten werd.

Door de tijd heen verwijst het spreekwoord 'El tiempo de las vacas gordas' naar een periode van welvaart. Het is echter wel een impliciete waarschuwing voor de tijd die kan komen van ontberingen: 'El tiempo de las vacas flacas'.

Spreekwoord: En casa del herrero, cuchara de palo
Nederlands: De kinderen van de schoenmaker lopen altijd op kapotte schoenen
Ontstaan en toelichting: Het ontbreken van iets op een plek waar je dat niet verwacht. Wordt ook gebruikt wanneer we anderen aanspreken op een fout gedrag terwijl we het zelf ook niet goed doen.

Spreekwoord: En menos (de lo) que canta un gallo
Nederlands: In een oogopslag
Ontstaan en toelichting: Staat gelijk aan muy rápidamente (heel snel). Bijna zonder dat iemand heeft gemerkt wat er gebeurde. In vergelijking met de haan die vroeg kraait bij zonsopgang, wiens zang meestal kort en onverwacht is.

Spreekwoord: Entrar con el pie derecho
Nederlands: Met het goede been uit bed stappen
Ontstaan en toelichting: Deze uitdrukking wordt meestal als verwijzing gebruikt naar de gunstige start van een bedrijf (of wat anders). Ook al wordt over het algemeen aangenomen dat de term een overblijvende vorm is van een bijgelovige praktijk, waarbij de linkerkant een negatieve lading heeft (denk aan de betekenis van de siniestro dat links in het Latijns en Spaans betekent), terwijl de rechterkant staat voor positieve elementen. Zo bestaat ook het spreekwoord 'Met het linkerbeen uit bed stappen' dat een negatieve lading heeft. Hier komt het Nederlandse spreekwoord 'Met het verkeerde been uit bed stappen' ook vandaan en is het tegenovergestelde van 'Entrar con el pie derecho'.

In het verlengde daarvan begon het gezegde te verwijzen naar een nieuw begin om iets nieuws met succes goed te beginnen en te eindigen.

Spreekwoord: Estar entre la espalda y la pared
Nederlands: Met de rug tegen de muur staan
Ontstaan en toelichting: Wanneer je in een lastig parket zit, waarvan het einde nog ver te bekennen is. Het is net zoals de zwaardvechters van vroeger; ze dreven de tegenstander met de rug tegen de muur onder dwang van een zwaard en waren vervolgens in het nauw gedreven zonder enig goed vooruitzicht.

Spreekwoord: Estar a la cuarta pregunta
Nederlands: Geen cent te makken hebben
Ontstaan en toelichting: Vroeger in het gerechtelijk verhoor was de standaard om vier vragen te stellen aan de verdachte: Bent u gezond?, Bent u slim?, Heeft u een liefde? en de gevreesde vierde vraag: Heeft u geld?

Blijkbaar antwoorden de nieuwelingen alles met 'ja', behalve op de vierde vraag.

Wanneer het bij het onderzoek om een onterfde of arm persoon ging, was het vanzelfsprekend dat hij slecht antwoordde. Hiermee verklaarde de arme aan de rechter dat hij heel erg arm was en probeerde er voor te zorgen dat mensen medelijden met hem kregen. Als vervolgens de rechter stond te popelen om de situatie te verduidelijken, kon de persoon doorgaan en vertellen dat hij niks bezit of 'Estar a la cuarta pregunta'.

De term betekent vandaag de dag hetzelfde als extreme armoede of hulpbehoevendheid van een bepaald persoon.

Spreekwoord: Estar como pez en el agua
Nederlands: Als een vis in het water
Ontstaan en toelichting: Je prettig voelen in een plaats of bepaalde situatie.

Spreekwoord: Estar en Babia
Nederlands: Met het hoofd in de wolken
Ontstaan en toelichting: Babia is een regio in de Spaanse provincie León. De grond is er schraal en ligt redelijk ver van de bewoonde wereld af. Vandaag de dag bevinden zich op dit grondgebied belangrijke hydraulische reservoirs.

Tijdens de middeleeuwen leek het een plaats om te jagen en de koningen van León hadden deze plek uitgekozen tot rustplek, om zo ver weg van alle problemen van de rechtbank te zijn. Tegenwoordig gaan we er even tussenuit om aan onze dagelijkse taken en verplichtingen te ontsnappen; we zijn dan even helemaal 'van de aardbodem verdwenen'.

De vele malen van absentie van de koning zorgden regelmatig voor verontrusting onder de onderdanen aan wie, wanneer ze naar hem vroeggen, ze ontwijkend antwoordden dat de koning in Babia was.

De uitdrukking werd gebruikt in de streektaal en later in de spreektaal. Het werd gebruikt om het gebrek aan interesse en aandacht voor welke dringende taak dan ook te demonstreren, of om simpelweg het gebrek aan concentratie (zoals 'Estar en las nubes' of 'estar en la Luna') onder de aandacht te brengen.

Vandaag de dag wordt het voornamelijk gebruikt om te verwijzen naar ieder persoon dat is afgeleid of niet aanwezig lijkt te zijn op het meest belangrijke moment waarbij hij/zij het meeste nodig is.

Spreekwoord: Esto es Jauja
Nederlands: Het achtste wereldwonder
Ontstaan en toelichting: Jauja is de hoofdstad van de Peruaanse regio Junín en is bekend geworden sinds het koloniale tijdperk, vanwege de vruchtbare grond en de gezondheidsprivéleges die ze daar bij toewezen.

Gedurende de periode van de kolonisatie was het een begeerde plaats van rust. In het bijzonder was het begeerd onder de patiënten die problemen hadden met hun luchtwegen. Zo bereikte de roem ook Spanje en werd het legendarisch.

De schrijver Lope de Rueda was ondertussen beïnvloed door het nieuws dat dit gebied reizigers aantrok en gaf de naam Jauja aan een fictieve stad genaamd La tierra de Jauja (Luilekkerland). Het beschrijft de plaats als een eiland van goud waar donuts aan bomen groeien, rivieren uit melk bestaan, bronnen uit vet bestaan en bergen van kaas zijn.

Natuurlijk eindigde deze populaire fantasie met het identificeren van de stad als het paradijs. De manier waarop de uitdrukkingen 'Esto es Jauja' en 'vivir en Jauja' voor altijd blijven bestaan is te vergelijken met het doorbrengen van een leven, zonder al te gekke sprongen te maken en verzekerd zijn van een goede gezondheid.

Alfabetische inhoudsopgave van populaire spreekwoorden

A - 9 Gezegden

A buen puerto vas por leña
A caballo regalado no se le miran los dientes

B - 6 Gezegden

Bailar con la más fea
Bajar la guardia

C - 9 Gezegden

Cada loco con su tema
Caiga quien caiga

D - 11 Gezegden

Dar en el clavo
Dar gato por liebre

F - 2 Gezegden

Favor con favor se paga
Fumar la pipa de la paz

G - 4 Gezegden

Gajes del oficio
Gastar saliva

H - 7 Gezegden

Hacer la vista gorda
Hacerse agua la boca

I - 5 Gezegden

Ir de mal en peor
Ir de punta en blanco

L - 9 Gezegden

La espada de Damocles
La excepción hace (o confirma) la regla

M - 5 Gezegden

Más cale maña que fuerza
Mal de muchos, consuelo de tontos

N - 6 Gezegden

No faltaba más
No hay dos sin tres

O - 3 Gezegden

Obras son amores y no buenas razones
Ojo por ojo, diente por diente

P - 6 Gezegden

Pagar los platos rotos
Parar el carro

Q - 5 Gezegden

Quemarse las cejas (o las pestañas)
Querer es poder

R - 2 Gezegden

Rasgarse las vestiduras
Roma no se hizo en un día

S - 6 Gezegden

Sólo se vive una vez
Salir el tiro por la culata

T - 6 Gezegden

Tal para cual
Tener ojos en la nuca

U - 1 Gezegden

Una de cal y una de arena

V - 5 Gezegden

Vamos al grano
Venir como anillo al dedo