We maken gebruik van cookies om zo de gebruikerservaring van onze website te verbeteren. Cookie Meer informatie

Home » Taalhulpmiddelen Spaans » Populaire Spaanse spreekwoorden » De letter D

Populaire spreekwoorden - De letter D

Gezegde: Dar en el clavo
Nederlands: De spijker op de kop slaan
Ontstaan en toelichting: Deze uitdrukking zal zeker worden geassocieërd met het hameren, nagelen, etc... en niets verder dan de werkelijke oorsprong van het gezegde.

In de oudheid was er een kinderspel genaamd 'hito' (mijlpaal) en bestond uit een stang bevestigd aan een grote spijker op een redelijke afstand van de deelnemers. Vanaf die plek moesten ze ijzeren hoepels gooien richting de 'hito', net zolang totdat het raak was. 

Doordat de 'hito' over het algemeen van ijzer is, was het meestal een spijker. Hier komt ook de uitdrukking dar en el clavo vandaan dat hetzelfde betekent.

Door de tijd heen zoals bij bijna alle gezegden en spreekwoorden gebeurt, werden ze in een andere zin gebruikt. In dit geval is het te vergelijken met het oplossen van een aantal ingewikkelde en moeilijke dingen door te raden en het juiste te doen op het juiste moment.

Spreekwoord: Dar gato por liebre
Nederlands: Knollen voor (in plaats van) citroenen geven
Ontstaan en toelichting: Als er een traditie door de jaren heen heeft standgehouden, dan is het zonder twijfel de slechte reputatie van herbergen, pensions, hostels en de kwaliteit van de maaltijden. 

De wereldliteratuur is vol zinspelingen, waarvan velen ironisch over de kwaliteit van het aangeboden voedsel spreekt.

Deze plaatsen waren erg in opspraak, waardoor het gebruikelijk werd om tijdens de maaltijden een gebedje voor het eten uit te spreken voor het vers geroosterde vlees:

Si eres cabrito, manténte frito;
si eres gato, salta del plato.


Natuurlijk was deze 'verdrijving' nooit bedoeld om het waarheidsgehalte te demonstreren van deze plaatsen, maar het gaf wel de aanleiding tot de uitdrukking 'dar gato por liebre'. Deze uitdrukking werd uiteindelijk ook in de straattaal opgenomen als gelijkwaardige uitdrukking voor het geven van slecht voedsel of het misleiden hiervan.

Spreekwoord: Dar un cuarto al pregonero
Nederlands: Het van de daken afschreeuwen
Ontstaan en toelichting: Het beeld van de rondtrekkende prediker of woordvoerder van het nieuws bestaat al een lange tijd; zelfs al in de Romeinse tijd.

In Spanje is het bekend dat er op zijn minst woordvoerders bestonden sinds de vijftiende eeuw. Ze hadden de eigenaardigheid te worden verdeeld in drie klassen: de officieren die in dienst van de administratie waren, de herauten die voor de edelen marcheerden en hun aankomst aankondigden en de commerciële krantenverkopers die, in opdracht van een leverancier verschillende items en diensten verspreiden.

Het normale tarief was un cuarto, een koperen munt die gelijkstond aan vier maravedíes (oude Spaanse munteenheid). De manier waarop 'dar un cuarto al pregonero' werd gezegd, betekende het betalen voor de diensten van deze woordvoerder.

Met het verstrijken van de tijd betekent dit spreekwoord in Spanje totaal het tegenovergestelde: de openbaarmaking van iets, wat we door de natuurlijke aard van het verhaal vertellen, maar eigenlijk hadden moeten zwijgen(te veel informatie geven).

Spreekwoord: Dársela con queso (aan iemand)
Nederlands: Iemand een oor aannaaien
Ontstaan en toelichting: In de oudheid vormde de aanwezigheid van knaagdieren een bedreiging voor de gezondheid van de inwoners van grote steden. Ze brachten namelijk ziekten over.

Daarom was het heel gebruikelijk om het spreekwoord 'armarla con queso' te horen, verwijzend naar de muizenvallen waarbij een stukje kaas op het mechanisme werd gelegd om zo de knaagdieren in de val te lokken.

Naar analogie van het spreekwoord 'Dársela con queso', kwam dit metaforisch gezien in de spreektaal terecht. Het betekende 'list' of 'bedriegen'. Voor wat duidelijk is, past deze uitdrukking perfect bij de soortgelijke uitdrukking: 'Caer en la trampa' (In de val gelokt).

Spreekwoord: De par en par
Nederlands: Wagenwijd open
Ontstaan en toelichting: Bijwoordelijke zin die het idee uitdrukt dat iets (deuren, ramen, maar ook ogen) wijd open staan, zonder belemmering of obstakel die de doorgang belemmert. Stamt uit de tijd toen de deuren en ramen in het huis uit twee delen bestonden (een paar). 

Uitdrukking: De puño y letra
Nederlands: Eigenhandig
Ontstaan en toelichting: Wordt gebruikt om uit te drukken dat de auteur van een document het eigenhandig heeft geschreven of ondertekend.

Gezegde: De tal palo, tal astilla
Nederlands: Zo vader, zo zoon
Ontstaan en toelichting: Het wordt gebruikt bij vergelijking van familieleden binnen dezelfde familie. Over het algemeen  om de kwaliteiten en gebreken van een zoon/dochter in relatie tot zijn/haar vader/moeder en andere familieleden te vergelijken. Het ontstaan van het gezegde 'Zo vader, zo zoon' is opgenomen door Petronius in het Satyrica en zo is waarschijnlijk het Nederlandse spreekwoord letterlijk daaruit overgenomen.

Spreekwoord: Desvestir a un santo para vestir a otro
Nederlands: Het ene gat met het andere vullen
Ontstaan en toelichting: Het gaat over het tekort hebben aan iets. Om iemand (of jezelf) ergens mee te helpen moet je soms iets anders laten.

Spreekwoord: Donde las dan, las toman
Nederlands: Wie de bal kaatst, kan hem terug verwachten.
Ontstaan en toelichting: Wie iets verkeerds of slechts doet zal iets soortgelijks ontvangen.

Spreekwoord: Dorar la píldora
Nederlands: De pil vergulden
Ontstaan en toelichting: Van oudsher werden de medicijnen (theesoorten, poeder, drankjes, ...) al gekenmerkt door een onaangename smaak. Het is vervelend om de pillen door te slikken, maar soms moet het.

Vandaar dat de oude apothekers de gewoonte introduceerden om de pillen met bladgoud te bedekken (dorar) om de onaangename smaak te verhullen en het makkelijker 'slikken' werd. Naast bladgoud gebruikten ze ook een suikerachtige substantie die zacht tegen het gehemelte aanvoelde.

Vandaag de dag gebruiken we de uitdrukking dorar la píldora, als we bijvoorbeeld slecht nieuws op een verzachtende manier brengen.

Gezegde: Dormir la mona
Nederlands: Je roes uitslapen
Ontstaan en toelichting: De kater slapend doorstaan totdat die weer over is.

Alfabetische inhoudsopgave van populaire spreekwoorden

A - 9 Gezegden

A buen puerto vas por leña
A caballo regalado no se le miran los dientes

B - 6 Gezegden

Bailar con la más fea
Bajar la guardia

C - 9 Gezegden

Cada loco con su tema
Caiga quien caiga

E - 13 Gezegden

El hilo de la vida
El mismo que viste y calza

F - 2 Gezegden

Favor con favor se paga
Fumar la pipa de la paz

G - 4 Gezegden

Gajes del oficio
Gastar saliva

H - 7 Gezegden

Hacer la vista gorda
Hacerse agua la boca

I - 5 Gezegden

Ir de mal en peor
Ir de punta en blanco

L - 9 Gezegden

La espada de Damocles
La excepción hace (o confirma) la regla

M - 5 Gezegden

Más cale maña que fuerza
Mal de muchos, consuelo de tontos

N - 6 Gezegden

No faltaba más
No hay dos sin tres

O - 3 Gezegden

Obras son amores y no buenas razones
Ojo por ojo, diente por diente

P - 6 Gezegden

Pagar los platos rotos
Parar el carro

Q - 5 Gezegden

Quemarse las cejas (o las pestañas)
Querer es poder

R - 2 Gezegden

Rasgarse las vestiduras
Roma no se hizo en un día

S - 6 Gezegden

Sólo se vive una vez
Salir el tiro por la culata

T - 6 Gezegden

Tal para cual
Tener ojos en la nuca

U - 1 Gezegden

Una de cal y una de arena

V - 5 Gezegden

Vamos al grano
Venir como anillo al dedo