Sinterklaas in Spanje...?

Het feest van de "Drie Koningen" is in Spanje een belangrijke feestdag. Waar in Nederland alle kinderen zich verheugen op de komst van Sinterklaas, verheugen de kinderen in Spanje zich op 5 januari. Op deze dag komen namelijk, los Reyes Magos, de drie koningen aan.

Het verhaal van Driekoningen vindt zijn oorsprong in een bijbelverhaal van de apostel Matteüs. Hij beschrijft het verhaal van drie Wijzen uit het Oosten, die door het volgen van een heldere ster aan de hemel, op zoek gaan naar de pasgeboren koning der Joden. Zij komen uiteindelijk aan in een stal in Bethlehem en vinden hier Maria, met haar pasgeboren kindje Jezus. De drie koningen - Melchior, Caspar en Balthasar bieden Maria en het kindje 3 geschenken aan: goud, wierook en mirre.

Net als in het bijbelverhaal brengen de drie koningen ook in Spanje geschenken mee voor de kinderen. Elk jaar schrijven de kinderen "la carta a los Reyes Magos", een soort verlanglijstje met geschenken die ze wensen. In de nacht van 5 op 6 januari zetten kinderen hun schoentje op het balkon, onder de kerstboom of voor het raam, zodat de koningen ze goed kunnen zien. Ook wordt er vaak voor de koningen wat snoepgoed neergelegd en wat hooi en suikerklontjes voor de kamelen. Die nacht gaan de drie Koningen alle huizen langs en de volgende ochtend zijn het snoepgoed en het hooi verdwenen en liggen er cadeautjes klaar. Maar natuurlijk wel als de kinderen het hele jaar lief zijn geweest, want wie niet lief is geweest krijgt in eerste instantie wat carbón dulce, zoete snoepjes die op zwarte steenkool lijken. Deze zijn een waarschuwing voor stoute kinderen en kunnen worden vergeleken met de roe of de zak van Sinterklaas bij ons in Nederland.

Op 5 januari worden in heel veel plaatsen in Spanje optochten georganiseerd,  welke "la Cabalgata de los Reyes Magos" worden genoemd. De optocht in het Spaanse Alcoy in Alicante wordt gezien als de oudste Driekoningen optocht van Spanje en er zijn al beschrijvingen van gevonden uit 1866. Tijdens de optochten zijn de straten gevuld met kerstlichtjes en muziek en staan ze vol met ouders en kinderen. Tijdens de optocht rijden er praalwagens door de straten en op een van deze praalwagens zijn de drie Koningen te vinden. Soms zitten de Koningen ook op kamelen en lopen er paarden mee in de optocht. Vanaf de praalwagens wordt tijdens de optocht vaak snoep naar de kinderen gegooid en soms ook kleine cadeautjes. Op de dag van de intocht zijn alle scholen gesloten en ieder jaar zendt de Spaanse televisie de optocht live uit, ieder jaar vanuit een andere stad.

Tijdens de dagen voor Driekoningen vind je overal speciaal gebakken kransen, in een ronde vorm en versierd met gekonfijt fruit en suiker, genaamd "rosca de reyes" of "roscón de reyes" (de ring van de koning). Traditiegetrouw wordt deze koningskrans op 6 januari als ontbijt gegeten. Vaak zit in de krans een boon verstopt en degene die de boon vindt is op die dag de koning en mag bepalen wat er die dag gedaan wordt en wat er gegeten wordt.

Er bestaan een aantal prachtige verhalen over de herkomst van de turrón. Één van de meest fascinerende is misschien wel het verhaal over een koning van de Spaanse stad Jijona. Hij wilde graag zijn nieuwe Scandinavische vrouw, die heimwee had naar het sneeuwwitte landschap van haar geboorteland, gelukkig maken en daarom plantte hij duizenden amandelbomen rondom het kasteel. Wanneer de bomen bloeiden, herinnerde de prachtige witte bloesem zijn vrouw aan de sneeuw van thuis. Ondanks het prachtige romantische verhaal, is het toch waarschijnlijker dat de turrón een afgeleide is van Moorse tradities uit de 15^e eeuw in Jijona. Door de jaren heen is de turrón verder ontwikkeld tot de vorm waarin we het nu kennen.

Volgens de Spaanse traditie wordt turrón alleen met kerst gegeten. Deze eenvoudige samenstelling van slechts drie ingrediënten (honing, amandelen en eiwit) is één van de meest populaire kerst traktaties in Spanje. Elk jaar van half december tot begin januari eten de Spanjaarden ongeveer 30.000 ton turrón.

Drie Soorten Turron

Vandaag de dag zijn er drie soorten turrón die de ´Beschermde Geografische Aanduiding´ (BGA) status hebben verdiend. Deze status erkent de kwaliteit van de producten, alsmede de geografische, culturele en historische band die ze hebben met het gebied waar ze worden gemaakt en met de ingrediënten waaruit ze bestaan. Deze drie types zijn de Turrón de Alicante, de Turrón de Jijona en de Turrón de Agramunt.

Turrón de Alicante

Dit is het originele recept dat alleen bestaat uit honing, amandelen en eiwitten, maar soms ook suiker kan bevatten. In het gebied rond Jijona (en Alicante) wordt het in ieder geval al gemaakt sinds de 15e eeuw. Het wordt bereid door honing te koken en vervolgens suiker en opgeklopt eiwit toe te voegen en tenslotte worden geroosterde en gepelde amandelen bij het mengsel gevoegd. Het resultaat is een mengsel dat wordt gemengd met grote houten lepels tot de meester turrón maker beslist dat het klaar is. Het mengsel wordt vervolgens in vormen gegoten, afgedekt met een dun wafeltje, in repen gesneden, afgekoeld en vervolgens verpakt.

Turrón de Jijona

Dit recept is iets jonger dan de versie uit Alicante. Het verscheen rond de 16e eeuw en er wordt verondersteld dat het is ontwikkeld als een zoeter alternatief voor kinderen en ouderen of als een antwoord op het toen zeer populaire marsepein. De bereiding van deze turrón is vergelijkbaar met die van de  turrón uit Alicante. Eerst wordt de honing gekookt dan worden suiker en opgeklopte eiwitten toegevoegd en met elkaar vermengd. Vervolgens worden de geroosterde en gepelde amandelen en het honing en eiwit mengsel in een molen gemaald en worden alle ingrediënten tot een soort deeg gedraaid. Dit deeg wordt vervolgens overgebracht naar een andere molen, een zogenoemde boixet, die van onder verwarmd wordt en een grote staaf heeft die in de maalmachine op en neer gaat. De tijd die hier aan wordt besteed zorgt voor de rijke smaak van de turrón. Wanneer dit gedaan is wordt het romige en zachte deeg in mallen gezet om één of twee dagen af te koelen, vervolgens wordt het in repen gesneden en verpakt.

Turrón de Agramunt

Deze soort turrón komt uit Catalonië en vindt zijn herkomst een paar honderd jaar terug. Het wordt bereid door honing te koken en het toevoegen van stijf geslagen eiwit, met of zonder suiker. Dan worden geroosterde en gepelde hazelnoten (of soms amandelen) door het mengsel heen geroerd tot het gelijkmatig vermengd is. Het mengsel wordt vervolgens op een met meel bestoven tafel geschept en gevormd tot ronde tabletten die tussen wafels worden gedrukt.

De turrón traditie en de makers hiervan zorgen ervoor dat er ieder jaar weer nieuwe smaken worden uitgevonden. De nieuwe recepten zijn zowel spannend als innovatief. De turrón de Alicante kan bijvoorbeeld geheel of gedeeltelijk worden bedekt met chocolade of gekonfijt fruit en / of andere noten bevatten of op smaak worden gebracht met kokos, truffel, etc. De turrón de Jijona bevat soms ook eigeel of marsepein en ook de turrón de Agramunt kan met chocolade of gekonfijte plakjes fruit bedekt worden of ze zijn gevuld met brownie, in kirsch geweekte kersen of pralines. Alle combinaties zijn mogelijk en daarom worden veel van de bekende turrón makers ook wel artistieke, culinaire genieën genoemd.

Vanwege het korte turrón seizoen, proberen bedrijven hun bedrijfsactiviteiten uit te breiden door de marketing van hun producten ook buiten de Spaanse en Latijns-Amerikaanse grens door te voeren. Dit heeft tot enig succes geleid in landen als Groot-Brittaninië, Duitsland, Frankrijk en het Verre Oosten. In een poging om ook de Spanjaarden te overtuigen om de traktatie buiten het seizoen te kopen komen bedrijven met verschillende ideeën voor de marketing van hun kostbare turrón. Zo heeft het bedrijf Pablo Garrigós Ibáñez een boetiek geopend die cupcakes, muffins, ijs en koekjes verkoopt, allemaal met de smaak van turrón. Ook een ander bedrijf, Almendra y Miel, opende een winkel, gericht op de verkoop van hun beste turrón in luxe elegante zwarte dozen en als geschenksets. Bij een evenement worden drankjes geïntroduceerd die turrón als ingrediënt bevatten; wat vind jij bijvoorbeeld van een ´Chocolade Jijona Turrón´ met turrón truffel schuim en een vleugje ananas, of misschien de ´Red Fruit Fusion´ met witte chocolade, turrón truffel schuim en kokos?

De turrón bedrijven zijn inderdaad creatief en innovatief en ze zullen dan ook zeker nieuwe smaken en ideeën blijven introduceren tot ze erin geslaagd zijn om de populariteit van deze heerlijke traktatie over de hele wereld te verspreiden. In de tussentijd, genieten wij gewoon van deze eenvoudige maar geweldige traktatie.

Spanje staat bekend om het bruisende nachtleven tot vroeg in de ochtend. Het begint al later op de avond tijdens een etentje in een tapasbar of restaurantje en daarna is het tijd voor een drankje. Daarna kan het echte feest beginnen tot diep in de nacht! Uiteraard wordt in Spanje elke gelegenheid als een feest gezien!

Hotspots voor uitgaan

Spaanse Fiestas

Er zijn in Spanje vele feestdagen ´fiestas´ die uitgebreid gevierd worden. De spaanse fiestas zijn erg leuk om te bezoeken. Spanjaarden maken overal een feest van, dus als het echt feest is weet je niet wat je meemaakt! Er zijn jaarlijks heel veel nationale feestdagen, maar veel steden of gebieden heb zo ook nog hun eigen feestdagen. Spaanse partijen en fiestas worden in alle steden en dorpen uitgebreid gevierd met  veel eten en drinken en vaak ook met bandjes. Ook zijn er vele traditionele activiteiten, afhankelijk wat voor feestdag het is en welk gebied. Mensen zijn continue buiten en genieten samen met hun vrienden en familie.

Voordat er gefeest wordt, moet er natuurlijk eerst gegeten worden. Spanjaarden houden van eten, en dan veel eten. Ze kunnen uren met elkaar tafelen, thuis of ergens in een restaurantje en genieten met vrienden en familie (iets anders voor verzinnen, staat ook precies zo in alinea hier boven Ook van een drankje zijn ze niet vies. Één van de spaanse gewoonten is het drinken van bier of wijn bij de maaltijd. Daarnaast wordt er ook vaak sangria gedronken. Als het tijd is om te gaan feesten, is het leuk om eerst naar de shotbarretjes ´chupiterías´ te gaan om daar te beginnen met shotjes ´chupitos´. Daarna worden de clubs bezocht tot in de vroege uurtjes in de ochtend!

Hotspots voor Uitgaan

Er zijn vele barretjes en kroegjes in Spanje waar je de nachten kunt doorbrengen maar natuurlijk zijn er ook nog de echte clubliefhebbers. Vandaar een klein overzicht van de plaatsen met de beste clubs.

De kustplaatsen die erg populair zijn: Lloret de Mar, Salou, Blanes, Malgrat de Mar. In deze plaatsen is het in de zomer vol met toeristen, vooral jongeren. Zij komen naar deze gebieden om elke dag te feesten en de volgende dag bij te komen op het strand. In de zomer barst het van de feesten met bekende DJ´s. Er zijn verschillende stylen in de clubs en barren dus voor iedereen wat wils.

De spaanse eilanden staan ook bekend om hun clubs, vooral het party eiland Ibiza. Jaarlijks komen hier vele internationale DJ´s. Hier bevinden zich de chiqueste clubs en het is meer bedoeld voor mensen die meer geld hebben. Toch gaan ook veel jongeren er naartoe om te feesten, sommige zelfs een paar dagen. Het is natuurlijk zo duur als je het zelf maakt. Entree en drankjes in de clubs kunnen redelijk duur zijn en vaak is er ook nog een streng deurbeleid. Het eiland Mallorca is super populair onder de jongeren om te feesten en ook de Canarische eilanden hebben vele uitgaansgelegenheden.

De grote steden zoals Madrid, Barcelona en Valencia hebben veel keus wat betreft uitgaan. Van kleine barretjes tot mega grote clubs met meerdere zalen of verdiepingen. Als je een stedentrip maakt naar één van deze steden is het zeker de moeite waard om ook een paar clubs te bezoeken!

In de 16^e eeuwwas Spanje dé koploper op het gebied van mode. Spaanse kledingstijlen beïnvloedden de hele wereld en de traditionele kledij was alom bekend om haar elegantie en decoratie. Met het groeien van het Habsburgse Spanje werd de Spaanse mode zoals de Spaanse capes, vertugados en korsetten populair in heel West-Europa. Vertugados waren klokvormige hoepelrokken gemaakt van baleinen, doeken en ingewikkelde constructies met draad onder de kleding van de vrouw. Deze stijl was omslachtig voor Renaissance vrouwen, vooral omdat het uren duurde voordat je als vrouw aangekleed was.

Spaanse traditionele kleding werd sterk beïnvloed door de Moorse cultuur, die delen van het Iberisch schiereiland vanaf 711 tot 1492 gedomineerd heeft. De Moorse cultuur introduceerde de naald en populariseerde hiermee de prachtige borduursels. Ook maakten ze het gebruik van juwelen (vaak als knopen), zware parfum en kettingen populairder. De kleur zwart werd populair voor speciale evenementen en zowel mannen als vrouwen droegen zware gouden kettingen met edelstenen. Daarnaast werd Spaanse kleding vaak gemaakt van dure en zware stoffen en versierd met gouden of zilveren draden.

Het is deze Spaanse mode en bijbehorende kleding helaas niet gelukt te evolueren met de snel veranderende tijden. Als gevolg daarvan verouderde de Spaanse kleding en maakte het plaats voor de Franse Dominantie. Steden zoals Parijs waren innovatiever en begonnen vanaf de 17^e eeuw de positie als koploper van Europese mode over te nemen.

Vandaag de dag is de Spaanse mode erg modern, maar de traditionele Spaanse kledij wordt nog steeds gebruikt voor speciale gelegenheden. Flamenco danseressen dragen nog steeds hun typisch Spaanse jurken in rood, zwart of wit met hun haar in een knot en een roos achter hun oor. De mannelijke Flamencodansers dragen traditionele kostuums die bestaan uit zwarte of rode overhemden met een klassieke broek. Toch is ook de kledingstijl in de Flamenco aan modetrends onderhevig.

Kostuums van traditionele Spaanse stierenvechters zijn door de jaren heen ook ongewijzigd gebleven. Het zijn uitgebreide kostuums geïnspireerd door flamboyante 18^e-eeuwse Andalusische kleding. Ze staan bekend als traje de luces (‘kostuums van het licht’) en zijn gemakkelijk te onderscheiden van anderen door het gebruik van pailletten, gouden en zilveren draden en gedetailleerd borduurwerk.

Naast de Spaanse kostuums voor speciale gelegenheden heeft elke regio in Spanje haar eigen traditionele kledij en Spaanse jurken. Ze worden niet vaak gedragen, maar vaak kun je een glimp opvangen tijdens regionale feesten en parades.

Een groot deel van de traditionele Spaanse kledij is voor speciale gelegenheden en feesten. De meest voorkomende stukken die ook vandaag de dag nog gebruikt worden zijn: de mantilla, de peineta en het gilet. De mantilla is een traditioneel Spaanse sluier die vaak tijdens religieuze feesten en Spaanse bruiloften gedragen wordt. Het is een lichte sjaal van kant of zijde die over het hoofd en/of schouders gedragen wordt. De peineta is een grote, decoratieve kam die in het haar geplaatst wordt om de mantilla vast te houden. Het is een bruinachtige kam met een speciaal uiterlijk en lange pinnen om de sluier nog hoger te maken. Het wordt gebruikt bij speciale gelegenheden en is eeuwen geleden ontstaan waardoor het een traditioneel stukje Spaanse kledij is. De Spaanse gilet komt van het Spaanse woord jileco, orchaleco in het moderne Spaans. Het is een mouwloze jas en een belangrijk stuk in de traditionele kledij. In de 19^e eeuw was het een geborduurd lijfje in de vorm van het body gedeelte van een jas, gebruikt voor nette gelegenheden. Tegenwoordig worden ze gebruikt voor extra warmte buitenshuis.

We weten allemaal dat Spanjaarden zich boven gemiddeld vaak in de buitenlucht bevinden, vooral in de lente en in de zomer, wanneer de avondtemperaturen zich nog steeds boven de 20 graden bevinden. Spanjaarden gaan naar cafés, pakken een terrasje op de vele, prachtige pleinen of nuttigen hun Spaanse biertje op hun eigen terras thuis. Er zijn genoeg plaatsen om heerlijk te relaxen in de gezonde buitenlucht. Toch kwamen de jongeren eind jaren ’90 met een nieuw idee!

• Neem een fles mee en enjoy de Spaanse sfeer met de jongeren op stadspleinen. Een botellón is bedoeld voor gezellige zomeravonden.
• Gitaren en soms een heel keyboard worden meegebracht om de (flamenco) muziek zelf te maken voor het ultieme Spaanse gevoel.
• Regels zorgen ervoor dat de sociale bijeenkomsten niet uit de hand lopen.

Het fenomeen botellón is heel beroemd in Spanje, maar vliegt nu ook langzaam over naar landen als België en Ierland. De oorsprong van de botellón ligt in de Spaanse autonome staat Andalusië, waar mensen eind jaren ’80 alcohol in winkels begonnen te kopen en de flessen mee naar buiten namen om ook ’s avonds nog van de aangename temperatuur te genieten. Botellón is het Spaanse woord voor ‘fles’. Vooral Spaanse jongeren namen deze gewoonte over. Men zegt dat de voornaamste reden voor het zelf kopen van bebidas is dat je op deze manier goedkoper kunt uitgaan. Door de jaren heen werd het steeds populairder en kwamen vrienden in de zomer en lente ieder weekend bij elkaar in parkjes en op stadspleinen om met z’n allen een drankje te doen. In veel gevallen wordt er een gitaar meegenomen om die echte Spaanse sfeer erin te brengen. Vrienden zingen met elkaar, klappen op de ritmes van de flamenco en dansen. Het draait allemaal om gezelligheid, het samenzijn met vrienden, relaxen in de buitenlucht en genieten van een klein drankje. Bier, sterke drank en wijn gemixt met frisdrank (typisch Spaans) zijn alcoholische dranken die in Spanje vaak voor een botellón worden gebruikt. Na een botellón gaan de jongeren terug naar huis of vervolgen ze hun feestje in een bar of discotheek.

Niet iedereen in Spanje is het tegenwoordig nog met het fenomeen eens, aangezien het soms voor wat overlast kan zorgen. Om iedereen tevreden te houden, is de regel dat er niet overal meer een botellón gehouden mag worden. Sommige parken worden ’s nachts gesloten en politie loopt rond om het rustig te houden. Tegenwoordig is het verboden om alcohol te nuttigen op straat, maar mag er wel bijeengekomen worden op stadspleinen. Het is voor veel jongeren dan ook verleidelijk toch een klein drankje mee te nemen. Spanjaarden houden van gezelligheid en genieten van het leven. Zij houden de gezelligheid op straat er ook ’s avonds nog in en toeristen kunnen soms meegenieten van de muziek en de dans die ze daarbij produceren.

Tomatenfestival in Spanje

‘La Tomatina’ is een zeer populair tomatenfestival in Spanje waarbij zo’n 45.000 mensen tomaten naar elkaar gooien. Het vindt ieder jaar plaats in Buñol op de laatste woensdag van augustus. Buñol is een klein dorpje op 40 km van de Spaanse stad Valencia. Het festival is al meer dan 60 jaar oud en ieder jaar komen er weer meer mensen van over de hele wereld op het tomaten gooien af.

• Het begon allemaal in 1945 tijdens een parade van reuzen en groothoofden (Los Gigantes y Cabezudos) toen een groepje kwajongens tijdens een vechtpartij met tomaten begonnen te gooien. Het is nu één van de meest populaire festivals van Spanje.
• Het begint de avond ervoor al wanneer, als onderdeel van de traditie, grote pannen paella op een vuur worden bereid. Als de volgende dag om 11 uur het startschot wordt gegeven, vliegen de tomaten je om de oren en zit je letterlijk in de (tomaten)puree. Nog geen 3 uur later is het dorpje helemaal schoon van tomaten en zie je er niets meer van terug.

Geschiedenis van ‘La Tomatina’

Het is altijd interessant om te weten hoe een evenement begon, vooral bij zo’n merkwaardig en grappig evenement als ‘La Tomatina’. Tijdens het evenement van de zogenaamde ‘Los Gigantes y Cabezudos’ ontstond er plotseling een vechtpartij en plunderden een aantal kwajongens een groentenstal en begonnen ze met tomaten gooien. Ze werden opgepakt en moesten betalen voor de gemaakte schade. Merkwaardig is dat dezelfde jongens een jaar later op dezelfde dag weer met tomaten begonnen te gooien die ze dit keer van huis meegenomen hadden. Weer werden ze opgepakt. Na dit enkele jaren vol gehouden te hebben werd het een traditie, maar zonder officiële status.

Helaas werd de traditie in 1957 verbroken door een verbod. Er volgde een straf voor de mensen die wel tomaten gooiden. Er werd door de bewoners een begrafenis gehouden, waarbij ze een kist met een tomaat droegen en hebben begraven.

Een paar jaar later was het toch toegestaan om de traditie voort te zetten, echter met strenge regels. Vanaf dat moment ging het hard. De traditie werd steeds beroemder, het beklimmen van een ingezeepte paal om de ham te pakken te krijgen werd het startschot van het tomaten gooien, in 1975 ontstond er een festivalorganisatie voor het evenement en vanaf 1980 worden alle tomaten zelfs door de gemeente van het dorp gesponsord.

Verloop van het festival

Eigenlijk begint het de avond ervoor al wanneer grote pannen paella op een vuur worden bereid. ’s Ochtends worden alle ramen bedekt om ze zoveel mogelijk voor de rode smurrie te behoeden en dan kan het beginnen. Eerst moet de ingezeepte paal beklommen worden (de winnaar krijgt een grote poot jámon serrano, gerookte ham) en wanneer de top bereikt is roept iedereen: “Tomaten!”. Het vuurwerk wordt afgestoken en het tomaten gooien kan beginnen. Een heel uur lang vliegen de tomaten je om de oren en ben je nergens veilig voor deze rode smurrie. Het duurt maar even en je staat al tot je scheenbenen in de tomatenpuree. Na een uur lang chaos wordt er weer vuurwerk de lucht in geschoten en stopt iedereen met gooien. De grote schoonmaak kan beginnen!

De grote schoonmaak

Overal waar je kijkt zie je rood. Alle huizen, alle mensen en alle gebouwen. Dit lijkt een onmogelijke klus. Toch krijgen ze het ieder jaar weer voor elkaar om na een paar uur de stad weer spik en span te hebben. Deelnemers worden met tuinslangen en met hulp van de brandweer schoongesproeid of nemen simpelweg een duik in de nabije rivier.

Weetjes

Het festival is altijd nog gratis toegankelijk geweest voor iedereen, tot de afgelopen keer in augustus. Aangezien er vorig jaar al 50.000 mensen naar het kleine dorpje kwamen, heeft de festivalorganisatie ervoor gekozen om maximaal 20.000 kaarten te gaan verkopen om zo het bezoekersaantal te beperken.

Daarnaast zijn er een aantal regels tijdens het evenement, maar daar houden vrij weinig mensen zich aan. Zo moet je de tomaat eerst fijnkneden voor er mee gegooid mag worden en mag kleding niet worden afgescheurd. Ook is het niet slim om een trap o.i.d. te beklimmen aangezien je dan het doelwit van zo’n 20.000 mensen wordt.

De lente is begonnen en dat betekent dat Moederdag er weer aankomt! In de meeste landen wordt Moederdag gevierd op de tweede zondag van mei, maar in Spanje en Portugal is de viering op de eerste zondag van mei. 'Día de la Madre', de Spaanse benaming voor Moederdag, is dit jaar dus op 4 mei. Tegenwoordig is deze dag meer een commercieel iets, maar de achterliggende gedachte blijft in elk land hetzelfde: het verwennen van de moeders door een ontbijtje op bed, cadeautjes en het overnemen van de zorgtaken voor een dag.

• In Nederland valt Moederdag dit jaar op 11 mei maar in Spanje wordt het altijd een week eerder gevierd. Dit jaar valt 'Dia de la Madre' op 4 mei.
• De viering van Moederdag in Spanje lijkt meer op een viering van een familieverjaardag. De hele familie komt bijeen en er worden veel cadeaus uitgedeeld. De dag staat natuurlijk in het teken van de moeders, maar gezelligheid en het samen zijn met familie is even belangrijk.

Moederdag heeft verschillende oorsprongen. In het oude Griekenland hoorde het vereren van moeders al bij de ceremonies voor 'Rhea', de 'Grote Moeder der Goden' en in Groot Brittannië stamt deze dag af van de Christelijke feestdag 'Mothering Sunday' dat plaatsvindt op de 4e zondag in de Vastentijd. Pas in 1644 was er een Moederdag in Groot Brittannië zonder kerkelijke achtergrond. In Amerika is Moederdag tegenwoordig een commercieel iets. Hier stamt de viering uit de 19e eeuw nadat een vrouwelijke rechter uit Philadelphia een publiciteitsstunt startte voor Moederdag, een dag die in het teken moest staan voor de waardering voor moeders.

Op 4 mei wordt Moederdag dus in Spanje gevierd. Vele winkeltjes en boetiekjes worden al weken van te voren gedecoreerd en de schappen staan vol met de welbekende Moederdag cadeaus: chocolade, bloemen en wenskaarten. Maar de zelfgemaakte cadeaus en kaarten worden door de moeders veel meer gewaardeerd. Schoolkinderen beginnen daarom ook een paar weken van te voren met het maken van een Moederdag cadeau. Een paar uur per dag spenderen ze aan knutselen op school. Knippen, plakken, kleuren en verven, alles wordt er gedaan om het perfecte cadeau te maken. Natuurlijk met een beetje hulp van hun meesters en juffen. Als de zondag dan eindelijk aangebroken is, wordt er vaak een ontbijtje gemaakt door de vader en kinderen. Daarbij worden de geknutselde Moederdag cadeaus gegeven en de Moederdag gedichten voorgelezen.

In Spanje is het normaal dat Moederdag met de hele familie gevierd wordt en niet alleen met het gezin. Daarom krijgen de moeders ook cadeaus van andere familieleden en is het een gezellige en feestelijke viering met de hele familie. Mei is ook de maand waarin de Heilige Maagd Maria (de moeder van Jezus) geëerd wordt, wat vaak samen gaat met de viering van Moederdag.

Moederdag in Spanje verschilt niet zoveel met de Nederlandse viering. Behalve dat het op een andere dag gevierd wordt en vaak wordt gecombineerd met het eren van de Heilige Maagd Maria, is de intentie hetzelfde. Deze dag staat in het teken van het vertroetelen van de moeders, maar vooral van gezelligheid met het gezin en familie. De beste manier om Moederdag te vieren is vaak door gewoonweg tijd met haar door te brengen.

In het Nederlands noemen we ze hapjes en worden ze gegeten op verjaardagen of als er bezoek is. In Spanje zijn de hapjes niets bijzonders. Sterker nog, het hoort bij de Spaanse manier van leven! De Spaanse tapas worden niet op een gelegenheid gegeten maar als tussendoortje. Van plakjes chorizo naar hele kunstwerken, maar tapas zijn tapas en de Spanjaarden kunnen niet zonder.

• De tapas zijn niet altijd zo uitgebreid als nu geweest. Het begon namelijk allemaal heel simpel met olijven, brood of chorizo. Pas later, toen verschillende culturen met elkaar in aanraking kwamen, werden de tapas beïnvloed en kwamen er meer ingrediënten en dus meer variatie.
• Dat de Spanjaarden tapas eten is in principe wel logisch; ze hebben veel tijd tussen de maaltijden door waarin er niet gegeten wordt en dan is tapas een goede vervanger.
• Er zijn talloze recepten voor de lekkerste tapas. Het is daarom ook niet voor niets dat er veel websites bestaan met tips en uitleg voor het maken van tapas. Daarnaast heeft iedere regio in Spanje zijn eigen specialiteiten.

Zoals eerder vermeld, begon het heel simpel met brood, olijven en chorizo. Dat de tapas nu zo enorm uitgebreid zijn komt door de invloed die de Romeinen, Arabieren en Columbus hier op hebben gehad. De Romeinen ontdekten de olijfolie die hen de middelen gaf om vlees te conserveren en tegelijkertijd smaak te geven aan verschillende producten. De Arabieren brachten noten en specerijen, maar het beste was hetgeen Columbus met zich meebracht: groenten. De tapas was vroeger vaak gratis. Het was een hapje die je bij je glaasje sherry kreeg. De sherrydrinkers uit Andalusië kregen bijvoorbeeld een plakje chorizo bij hun sherry. Het schoteltje met het hapje werd op de drank gezet om het af te dekken en zo de vliegen en andere beestjes te weren. Afdekken is in het Spaans tapar, vandaar het woord tapas. Toen de barretjes doorhadden dat wanneer ze de sherrydrinkers tapas gaven ze meer dronken (door het zoutgehalte van de tapas), ontwikkelden de barretjes meerdere soorten tapas die ze bij de sherry en andere drankjes aanboden zodat de verkoop van de drank steeg.

“Ir de tapas”

De Spanjaarden staan bekend als late eters. Er wordt gedineerd tussen 21:00 en 23:00 uur en soms zelfs pas rond middernacht. Dit betekent dat er veel tijd zit tussen het middag- en avondeten. Een goede oplossing hiervoor zijn de tapas. In het Spaans heet het ir de tapas: het nuttigen van de hapjes in een barretje en de tijd nemen voor vrienden of familie. Het is onderdeel van het sociale leven van de Spanjaarden. Een barretje dat tapas serveert heeft ongeveer 8 tot 12 soorten tapas die zichtbaar bewaard worden onder glazen warmte vitrines die de tapas er overheerlijk uit doen zien. Ze bevatten bijna allemaal knoflook, pepers of paprika, zout en peper. Naast de groenten- en vleestapas zijn mariscos (zeevruchten) ook erg populair; vissoorten als ansjovis, sardines, markreel of inktvis worden vaak gebruikt om heerlijke tapas van te maken. In het noorden van Spanje en sommige andere gebieden zoals Salamanca worden tapas ook wel pinchos (Baskisch: pintxos) genoemd. Een pincho is een klein satéstokje en wordt in het hapje gestoken om de creatie bij elkaar te houden en om het aantal tapas dat een klant in een bar heeft gehad bij te houden. De gemiddelde prijs voor één tapa ligt ongeveer op 1 tot 2 euro, afhankelijk van waar je de tapa nuttigt. Toch zijn tapas tegenwoordig niet alleen hapjes, er kunnen ook halve gerechten of maaltijden van gemaakt worden. Op de menukaart van een restaurant zie je daarom ook vaak raciones (tapasmaaltijd) staan. Het is een grotere portie van de hapjes.

Er zijn talloze tapas recepten met verschillende ingrediënten en variaties zodat er voor iedereen een hapje is. In Spanje heeft iedere regio haar eigen specialiteit. Zo zijn de kustprovincies gespecialiseerd in zeevruchten en maken de barretjes en restaurants in het binnenland van Spanje geweldige creaties met vooral vlees en groenten.

De voeding van tegenwoordig is niet meer zo goed als vroeger. Misschien moeten we dan het voedingspatroon van vroeger weer aannemen! Het Mediterraans dieët is een voedingspatroon gebaseerd op het eten en de eetgewoonten van inwoners rond de Middellandse Zee in het begin van de jaren 60. Dit betreft dus vooral Spanje, Italië, Frankrijk en Portugal.

• De voeding uit de Mediterrane keuken is erg gezond en gebalanceerd. Tegelijkertijd zorgt deze manier van eten er ook voor dat je minder kans op ziekten hebt.
• Dat de inwoners uit het gebied rond de Middellandse Zee zo gezond waren, lag niet alleen de voeding. Naast het eten van vezelrijke maaltijden, namen zij ook echt de tijd om te eten. Iets waar Nederlanders soms nog wat van kunnen leren..
• Het dieët zelf is niet alleen een manier om af te vallen, het is ook te gebruiken om simpelweg gezonder te leven. Uit onderzoek is namelijk gebleken dat het dieët de kans op ziekten vermindert.

Zoals hierboven al genoemd, is het voedingspatroon gebaseerd op het eten van inwoners rond de Middellandse Zee. Het bestaat vooral uit allerlei soorten vis, groenten en fruit, granen, notenen olijfolie. Daarnaast zijn peulvruchten als kikkererwten, linzen, witte bonen ook populair in gerechten uit het Mediterraanse dieët. Veelvuldig gebruik van knoflooken kruiden mag natuurlijk niet ontbreken. Dit bevat veel gezonde vezels, goede (en precies genoeg) koolhydraten en een overvloed aan antioxidanten. Een simpele maaltijd uit een receptenboek uit de Mediterrane keuken brengt je een gezonde dosis voeding die goed vult. Ieder ingrediënt is echter wel geheel vers en vaak ook nog eens uit eigen tuin. Het feit dat het daar veel goedkoper is om met verse producten te koken dan in bijvoorbeeld Nederland, maakt het veel makkelijker de eetgewoonten van de Mediterrane keuken aan te nemen.

Koken met olijfolie

Iets wat wij wel makkelijk over kunnen nemen, is het gebruik van olijfolie. Het gebruik hiervan is misschien wel het belangrijkste verschil tussen de Middellandse Zee en de andere regio’s. Waar de bevolking van het gebied rond de Middellandse Zee de olijfolie overal voor gebruikt, gebruiken wij overal boter voor. Olijfolie bestaat voor het overgrote deel uit enkelvoudig onverzadigd vet. De vetzuren in deze onverzadigde vetten zorgen voor een verbetering van je cholesterolgehalte en dit zorgt weer voor minder kans op ziektes. Met andere woorden: olijfolie is super gezond! De Mediterrane keuken wordt vooral gewaardeerd door de mediterrane bevolking zelf. De versheid en kwaliteit van de producten en de simpel- en/of puurheid van het gerecht staan centraal. Een drankje bij het eten? Je zou het niet verwachten maar de rode wijn past perfect bij de smaak van het eten, is gezond en het past bij je dieët.

Niet alleen de voeding van de mediterrane bevolking is gezond, ook de leefstijl is iets waar wij Nederlanders misschien wel een voorbeeld aan mogen nemen. Te veel drukte en stress is niet gezond. De inwoners van het Middellandse Zeegebied zijn heel kalm en ontspannen; hun leefstijl is relaxed en ze nemen genoeg tijd om van het eten te genieten.

Het dieët zelf is lang vol te houden doordat de ingrediënten zeer voedzaam zijn en je er goed vol van raakt. Je kunt het dieët het makkelijkst aan de hand van een boek volgen, die je leuke ideeën geeft voor recepten die precies in het plaatje van de Mediterrane keuken passen. Uit recent onderzoek is gebleken dat deze voeding goed voor de gehele gezondheid is en dat het zelfs veroudering van de hersenen tegen gaat. Verder vermindert het de kans op hart- en vaatziekten en kanker. Uit een onderzoek uit 2003 bleek dat de personen die een Mediterraans dieët volgen dat rijk is aan fruit, groenten, granen, olijfolie en vis 25% minder kans hebben te sterven aan kanker. Lang leve het langer leven met het Mediterraanse dieët!

• De naamdag is qua viering vergelijkbaar met je verjaardag. Je krijgt bezoek en kleine cadeaus en allerlei lekkernijen worden uit de kast gehaald. In Spanje hebben de mensen die vernoemd zijn naar een heilige dus eigenlijk twee verjaardagen.
• Voor de mensen zonder naamdag is er Allerheiligen. Deze dag valt altijd op 1 november en is in veel landen een vrije dag.
• Er wordt wel eens gezegd dat het in Spanje iedere dag feest is. Dit komt grotendeels doordat ieder dorp zijn eigen patroonheilige heeft die herdacht wordt op de dag dat hij stierf. En aangezien er aardig wat dorpen zijn in Spanje...

Heilige

Als je vernoemd bent naar een heilige, mag je van geluk spreken met twee verjaardagen per jaar. De naamdag wordt vaak gevierd op de dag dat de heilige waar je naar vernoemd bent is gestorven en wordt gevierd om deze heilige te eren en herdenken. De vernoemingen gaan erg ver; als je bijvoorbeeld vernoemd bent naar de heilige San José kun je José heten, maar Fina of Pepe kan ook. Daarnaast maakt het niet uit of de naam van de heilige waar je naar vernoemd bent mannelijk of vrouwelijk is; de vrouwelijke vernoemingen Nicole en Nicoletta van de mannelijke heilige Sint-Nicolaas worden namelijk vaak gebruikt. Naamdag in Spanje wordt ongeveer het zelfde gevierd als een verjaardag. Het wordt gevierd met eten, gebak, drankjes, bloemen en bezoek van familie en goede vrienden die vaak een klein cadeau meebrengen. Wanneer je niet naar een heilige vernoemd bent, mag je je naamdag vieren op Allerheiligen.

Allerheiligen

Het christelijke feest dat op 1 november valt en te maken heeft met Día del Santo is Allerheiligen. Het wordt gevierd onder katholieken en Anglicanen en in de Katholieke Kerk is het een belangrijk feest. Op deze dag worden alle heiligen herdacht. Veel landen, waaronder ook Spanje, zien 1 november als nationale vrije dag. In Nederland is dit echter in 1960 afgeschaft. Deze feestdag wordt in Spanje gevierd met speciaal eten voor Allerheiligen: huesos de santos (beenderen van heiligen, opgerolde marsepein) en donuts.

“Het is iedere dag wel ergens feest in Spanje.” Dat klopt! Want doordat onder andere ieder dorp zijn eigen patroonheilige heeft, lijkt het wel iedere dag feest. Een patroonheilige is een heilige of engel die wordt beschouwd en vereerd als beschermer van een stad en van wie men bij een doopsel de naam kan ontvangen. Zo heeft Valencia bijvoorbeeld San José en eert de stad hem met het bekende Fallas festival. Benicassim houdt in januari een feestweek om San Antonio te eren en begin september heeft Salamanca een feestweek met stierengevechten en een optocht, ter ere van de Virgen de la Vega. De heiligen zijn in Spanje erg belangrijk en zorgen tegelijkertijd voor vele feestjes door het hele land en het hele jaar.