Het begint al met avondeten: in Nederland stipt om 18.00u maar in Spanje meestal rond een uurtje of 10.. Wat eerder of later mag ook, maakt allemaal niet uit. Zolang je’ s middags maar een siësta gehouden hebt!

De cultuurverschillen tussen Spanje en Nederland zijn goed merkbaar. Mijn eerste keer in Spanje, ik was uit met wat vrienden en om 02.00u ‘ s nachts renden de kleine kindjes nog over straat! Dit had ik nog nooit gezien! Maar ja, in de zomer is dit de normaalste zaak van de wereld hier.

Spaans eten

Ik had het net al over de etenstijd, maar het eten zélf is natuurlijk ook anders! ‘ s Middags eten de Spanjaarden een warme maaltijd. Daar zit ik dan iedere dag tussen, met mijn boterhammetjes.. Want wennen aan zo’ n grote warme maaltijd tussen de middag is me nog steeds niet gelukt. ‘ s Avonds eten ze dan wel weer wat kleiners, meestal is dit wat tapas of een broodje.

Spanjaarden houden wel van een glaasje! Maar dan doen ze het niet zoals wij Nederlanders, met een halve liter bier in je hand. In Spanje begint het ‘s Ochtends ergens al met een glas rode wijn. Wat alcohol in je koffie kan trouwens ook. ‘s Middags nog wat meer wijn en ‘ s avonds kan die natuurlijk ook niet ontbreken! We kunnen ook niet anders verwachten van het grootste wijnland ter wereld.

Oudere mensen in Spanje

Leuk om te zien in Spanje zijn de ouderen mensen die soms hele middagen op bankjes zitten te praten. Je zal dit in Nederland niet snel zien. Ze zitten daar een tijdje mensen te kijken en te praten, het ziet er wel ontspannend uit.

In de zomer zit iedereen hier lekker op de grond! En dan vooral op Plaza Mayor in Salamanca  is het leuk, allemaal groepjes mensen die op de grond zitten te praten. Dit kan ook allemaal en is niet vies, de straten worden namelijk IEDERE nacht schoon gemaakt! En als je niet oppast, spuiten de schoonmakers jou ook gewoon nat.

Zoals wel algemeen bekend is hangt er in Spanje inderdaad een ‘mañana, mañana’ cultuur! Maar zeg nou zelf, daar is toch eigenlijk helemaal niets mis mee? De Spanjaarden blijven altijd rustig en schieten niet snel in de stress. Veel gezelliger. Ik hoop dat je na deze informatie over Spanje nu ook zegt: ‘Ik wil naar Spanje!’

Spanjaarden houden van lekker eten! Tapas, paella, tortilla noem maar op... Wat in de Spaanse keuken niet kan ontbreken is olijfolie. Dit typisch Spaanse element wordt in vrijwel alle gerechten verwerkt. In Spanje kun je daarom ook de meest lekkere olijfolie vinden.

Olijfolie gaat al heel ver terug in de geschiedenis, namelijk tot 4000 voor Christus. Toendertijd groeiden er alleen olijfbomen bij de middellandse zee. Maar tegenwoordig kunnen ze overal groeien. Spanje is toen als eerste begonnen met het produceren en exporteren van de olie. Behalve als gezond voedingselement, werd het ook gebruikt om licht en warmte op te wekken.

Spanje, de grootste olijfolie producent ter wereld

Spanje is de grootste olijfolie producent ter wereld. Veel van de Spaanse olijfolie is van de beste kwaliteit. De soort olijfolie die als beste wordt beschouwd met de meest uitgesproken smaak is de Extra viegre olijfolie. Dit komt omdat deze olie van één persing afkomt. Andere soorten olie komen van meerdere persingen, waardoor de smaak minder wordt. Spaanse olijfolie merken zijn Oleoestepa, Ybarra Gran Seleccion Afrutado, Carbonell en Hacendado. Wat opvallend is aan de Spaanse olijfolie is dat deze een goudgele tint heeft, in tegenstelling tot olijfolie uit andere landen, welke groen zijn. Dit maakt de Spaanse olijfolie speciaal. Wat de Spaanse olijfolie ook anders maakt is de krachtige aroma en de peperachtige smaak die hij vaak heeft. De Spaanse olijfolie is verrukkelijk.

Het mediterrane keuken

In de meditterane keuken wordt de olijfolie voor alles gebruikt. Het meditterane dieet wordt beschouwd als een van de gezondste. Dit komt voornamelijk omdat alles vers wordt gebruikt en van hoge kwaliteit is. De locals zelf zijn de grootste fan van hun keuken en hechten veel waarde aan het gebruik van verse ingrediënten. Buiten het feit dat er zoveel vers wordt gebruikt, zijn het ook vooral gezonde vetten en voedingsstoffen die je binnen krijgt.Het voorkomt onder andere hart- en vaatziekten.

Aanbevolen is om dagelijks 2 á 3 soeplepels olijfolie in het eten te verwerken. Wist je ook dat olijfolie voor een gezond tandvlees en witte tanden zorgt, tegen rimpels werkt en je er mooie nagels van krijgt.  Het helpt veroudering tegen te gaan en er zijn veel cosmetische huis-middeltjes waarin olijfolie wordt verwerkt..

Dat kunnen wij in Nederland ook! Doe het zomers lekker in een salade of gebruik het om te frituren. Of doe de Spaanse keuken na en maak lekkere tapas! Je kunt de olijfolie vrijwel overal voor gebruiken.

Na de Kerstdagen is het tijd voor Oudejaarsavond, ´Nochevieja´. Nadat de meeste Spanjaarden tot middernacht thuis zijn gebleven breekt er een groot feest los!

Traditie tijdens de ´Nochevieja´ is om wanneer de klok op de Puerto del Sol in Madrid 12 uur begint te slaan er druiven worden gegeten. Deze 12 campanadas (klokslagen) worden door heel Spanje op televisie uitgezonden. Op iedere klokslag moet er dan snel een druif naar binnen worden gehapt! Het idee hiervan is ontstaan toen er vroeger in 1909 een ruime druivenoogst was. Vanaf toen is het uitgegroeid tot de traditie zoals we hem nu kennen. De 12 druiven staan voor iedere maand van het volgende jaar waarin je geluk zult hebben. Nadat de druiven weggehapt zijn komt de Cava natuurlijk weer tevoorschijn. Er wordt uitbundig Nieuwjaar gevierd in Spanje terwijl er wordt gefeest tot´s ochtends vroeg!

Naast de 12 druiven zijn er ook andere tradities in Spanje tijdens het nieuwjaar vieren. Zo kun je geld in je schoenen doen zodat je het komende jaar een grotere kans op fortuin hebt. Of draag rood ondergoed om meer liefde te krijgen in het komende jaar. Sommige mensen lopen met koffers om de mogelijkheid te vergroten om in het volgende jaar een reis te maken.

Waar je moet zijn tijdens het nieuwjaar vieren in Spanje is Madrid! In de hoofdstad van Spanje wordt er uitbundig feest gevierd in de vele barretjes, discotheken, pleinen maar vooral ook in de straten! En met een glas cava in je hand voel je je een echte Madrileen!

Maar ook in Barcelona kan er goed nieuwjaar worden gevierd! Vooral op de Ramblas en het Plaça Catalunya is het druk en hier wordt het nieuwjaar uitbundig gevierd. Er wordt door de Barcelonezen zelf geen vuurwerk afgestoken maar de gemeente organiseert vuurwerkshows op verschillende plaatsen in de stad, waaronder ook het strand! Op het strand zijn ook veel leuke tenten te vinden waar je zeker een toptijd hebt tijdens de Nochevieja!

In Salamanca wordt op 13 december alvast door alle studenten Nochevieja gevierd. Het grootste deel gaat namelijk naar huis rond de feestdagen maar om het toch met z´n allen te kunnen vieren wordt dit gewoon eerder gedaan. Dit is één van de grootste feesten van het jaar in de studentenstad. Heel Plaza Mayor staat vol met feestende studenten!

“Feliz Año Nuevo”! (Gelukkig Nieuwjaar !)

Kerst en nieuwjaar zijn beide belangrijke feesten en ook in Spanje worden ze daarom groots gevierd! De kerstsfeer is al vanaf begin december goed merkbaar in de Spaanse straten. Alles wordt versierd, er worden kerststallen geplaatst en ook de kerstlichtjes worden overal opgehangen. In Spanje wordt Kerst, net zoals in Nederland, met je familie gevierd. Families gaan ontzettend lekker en vooral heel véél eten.

Kerstavond wordt in Spanje ´Nochebuena´ genoemd, dit betekent ook wel de goede avond. Tijdens ´Nochebuena´ gaan de Spanjaarden naar de nachtmis welke ´La Misa Del Gallo´ heet (de mis van de haan). Dit heet zo omdat een haan de geboorte van Jezus heeft aangekondigd. Tijdens de Nochebuena krijgen de kinderen wat kleine cadeau´s, maar de echte ´pakjesavond´ vindt in Spanje plaats wanneer de Drie Koningen langskomen op 6 januari.

Maar Spanjaarden zouden de Spanjaarden niet zijn wanneer zij geen bijzondere Kerst gebruiken hadden. In Granada en Jaén, springen mensen namelijk over vuren om zichzelf te beschermen tegen ziektes. Ook wordt er in andere regio´s een speciale Kerstdans uitgevoerd die meer dan honderd jaar oud is. Spanjaarden sturen, in tegenstelling tot ons Nederlanders, alleen kerstkaarten naar de mensen die ze binnenkort niet zullen zien. Als je iemand toch vaak ziet kun je diegene ook persoonlijk een zalige Kerst wensen, vinden de Spanjaarden.

Op de kerstmarkten in Barcelona en omstreken is ook wat grappigs te zien; beeldjes van bekende politici en BE´ers (Bekende Españoles) die hun behoefte aan het doen zijn. Deze ´kakkers´ staan symbool voor de vruchtbaarheid die de uitwerpselen aan de grond geeft. Bovendien is het natuurlijk ook grappig om te zien.

De twee leukste kerstmarkten in Spanje zijn dan ook die van Barcelona, en van de hoofdstad Madrid. De grootste kerstmarkt van Barcelona is de Fira de Santa Llucía, waar je de kerststal kunt bewonderen en langs meer dan 300 kraampjes kunt struinen. En er is zelfs een muzikale parade! De kerstmarkt op het Plaza Mayor in Madrid is ieder jaar weer groot en karakteristiek. Zowel Spanjaarden als toeristen komen van ver om te genieten van de kerstsfeer die er in december op dit plein hangt.

Één van de belangrijkste gebeurtenissen tijdens Kerstmis in Spanje is ´El Gordo´, wat ´de dikke´ betekent. Dit is de grootste state-run loterij en wereldberoemd! Spanjaarden kijken lang uit naar deze Kersttraditie en wanneer de cijfers eindelijk zijn getrokken, worden deze gezongen door schoolkinderen.

Nadat iedereen elkaar Feliz Navidad, oftewel fijne Kerstdagen, heeft gewenst is het alweer tijd om Nieuwjaar te gaan vieren, wat natuurlijk ook groots gebeurd. Laat de Cava maar komen!

Vanaf begin december verandert alles in Spanje! De kerstversieringen worden opgehangen in de straten, de winkels worden versierd. Met kerst komen de families graag samen om lekker samen te eten en drinken, feesten, en om cadeau´s te krijgen.

Typische gerechten uit de Spaanse keuken voor kerstavond zijn speenvarken en lam aan het spit, kalkoen en niet te vergeten natuurlijk vis en schaaldieren. Nadat iedereen veel gegeten heeft wordt de nachtmis bezocht ´La misa del gallo´. Maar natuurlijk niet voordat er een glaasje cava is gedronken, een van de tradities in Spanje!

Op kerstdag krijgen kinderen cadeaus van ´Papa Noel´, maar de cadeaus op 6 januari van de Drie koningen, Los Reyes Magos zijn veel populairder!. Vooral voor kinderen is dit een groot feest! Weken van tevoren zijn ze bezig met het schrijven van brieven en verlanglijstjes voor de koningen. Het feest is vergelijkbaar met ons Sinterklaasfeest, met intochten, water klaar zetten voor de kamelen en ook houtskool voor de kindjes die niet zo heel lief waren. Verder is kerstdag vooral een aanvulling op Kerstavond. De familie wordt bezocht en er worden feestmaaltijden gegeten naar typische tradities in Spanje.

Zoals je waarschijnlijk wel weet is lekker eten heel belangrijk voor de Spanjaarden! De Spaanse keuken kent veel lekkernijen. Echte Spaanse kerstaanraders zijn Turron uit Alicante, Bacalao met bloemkool, krab, kreeft, Sint Jacobsschelpen, geroosterde gamba´s en kalkoen.

Andere typische recepten voor kerst in Spanje zijn gerechten met sinaasappel. zoals gekarameliseerde sinaasappels, geflambeerde sinaasappels, visfilet á l´orange, er is een ontzettend grote keuze!

Op Driekoningen wordt er als ontbijt of na de lunch een typische cake met versieringen van gedroogd fruit gegeten, oftewel "Roscón de los Reyes". Het fruit symboliseert de robijnen en smaragden van de drie koningen. Er zijn 2 figuren verstopt in de cake. Een cadeau dat jou, wanneer je het vind, voor de rest van de dag konig of koningin maakt. En een boon, wat betekent dat degene die deze vindt de volgende keer de cake moet betalen.

Nadat kerst voorbij is hebben de Spanjaarden nog een leuke traditie. Op 28 december wordt er namelijk ´1-april´ gevierd. Dit heet in Spanje de Dag van de Onschuldige Heilige of "Día de los Santos Inocentes". Op deze dag halen de Spanjaarden grappen uit met hun vrienden en familie en verschijnen er rare en absurde berichten in de krant.

Spanje is een heerlijk land om te wonen of om lekker een tijdje te vertoeven... Ook hier vind je vele soorten dieren! Net zoals in Nederland, en vele anderen landen, worden er aardig wat honden thuis gehouden. Dit gebeurt vaak in een huis met tuin of gewoon in hun appartement in de stad, kan hier allemaal met al die parken!

Veel mensen hebben een appartement in de stad en een groter huis met tuin in een dorp. In dit dorp wonen ze meestal in de zomer of tijdens de weekenden en feestdagen. Als ze een hond hebben woont deze vaak in het dorp. Ook veel mensen hebben gewoon een hond in hun appartement. Dit zijn meestal kleinere gezelschapshonden. En die kunnen prima in een appartement verblijven, dat is hartstikke normaal in Spanje. Ze worden uitgelaten in een van de vele Spaanse parken.

Wanneer je op vakantie bent in Spanje, kun je je hond ook makkelijk meenemen! Je brengt deze naar een parttime of fulltime hondenhotel. Wanneer je lekker een dagje wil gaan shoppen of naar het strand wil gaan zonder je hond kun je deze dus prima naar het hondenhotel brengen. Dit geldt ook wanneer je in Spanje woont met je hond. Vele buitenlanders die zich gevestigd hebben in Spanje, maar ook (rijke) Spanjaarden zelf brengen hun hond geregeld naar de opvang.

In Spanje komt het ook voor dat mensen niet goed voor hun honden zorgen en er zijn aardig wat zwerfhonden die in het asiel terecht komen. Wat jammer is, is dat veel van deze asielen in Spanje al overvol zitten. Dit is natuurlijk helemaal niet fijn voor de honden! Als Nederlander heb je veel mogelijkheden om zo´n Spaanse hond te adopteren en ze zo een beter leven te geven.

Over het dierenwelzijn in Spanje worden vele dingen geschreven. Er zijn vele verschillende meningen, negatief en positief. Ik kan alleen vanuit mijn eigen ervaring schrijven en die is positief. Gelukkig is mij nog nooit iets raars opgevallen! Als ik over straat of langs het water loop hier in Spanje, of in het weekend door het park ren zie ik veel mensen met hun hond lopen en spelen. Er zijn zelfs ware ontmoetingsplaatsen waar mensen bij elkaar komen met hun honden!

Stierenvechten in Spanje. Sommige vinden het een prachtige Spaanse traditie, en anderen gruwelen ervan. In Spanje is stiervechten erg populair en voor vele Spanjaarden is het een culturele activiteit. Ze zien het als een soort van kunstuiting en zijn er trots op.

Het stierengevecht is een van de oudste Spaanse tradities. Eeuwen geleden vond het eerste gevecht al plaats. De stieren worden eerst 6 á 7 jaar in een wei gezet zodat ze lekker veel kunnen eten. Ze hebben dus (meestal) wel een leuk leven gehad,in tegenstelling tot anderen dieren. Dit stierenvlees wordt daarom ook gezien als het beste van het beste. Als ze er klaar voor zijn worden ze uit de wei gehaald en moeten ze optreden.

Er vindt een gevecht plaats tussen de stierenvechters, ook wel toreros genoemd, en een stier. Dit gevecht is opgebouwd uit een aantal fasen, waarbij iedere torero zijn eigen fase heeft. Het begint met het opjagen van de stier zodat deze wild wordt. Vervolgens komen er ruiters op paarden de arena binnen en deze steken de stier een paar keer. Wat volgt is de matador die 2 stokken bij zich heeft en hiermee de stier in zijn nek prikt.

Daarna hoor je een trompet en krijgt de torero een mes. Het is de bedoeling dat hij het mes tussen de schoudersbladen van de stier steekt recht in het hart, dan overlijdt hij namelijk meteen. Gebeurt dit niet dan blijft hij nog enkele minuten leven en dus ook lijden.

In principe is het heel simpel. Degene die blijft leven, wint. Het is een kwestie van leven of dood waarbij de toreros de taak krijgen om er een spectaculaire show van te maken. De torero die de stier doodt, wordt ook wel matador genoemd. Als het publiek vind dat de matador het goed heeft gedaan, krijgt hij luidt applaus en wordt er “olé!” geroepen. En, als het echt heel goed was, zwaait het publiek met witte sjaaltjes of andere spullen. Is het publiek ontevreden, dan blijft het ijzig stil of ze gaan schreeuwen.

In Sevilla vind je een van de oudste arena´s die speciaal gebouwd is voor stierenvechten, namelijk het Plaza de Toros de la Real Maestranza. Het begin van de bouw van deze arena werd gemaakt in 1758. Daarom staat Sevilla bekend als beste plek om een stierengevecht te bekijken.

Spanje zien wij misschien niet als het basketballand bij uitstek, maar het nationale elftal heeft vele successen behaald. De afgelopen twee Olympische Spelen heeft het team zilver behaald en in 2006 is het zelfs wereldkampioen geworden.

Eén van de belangrijkste spelers in dit team is Pau Gasol. Hij heeft in Spanje het basketbal ook internationaal op de kaart gezet en is hij inmiddels gegroeid tot nationale held. Zo mocht hij tijdens de openingsceremonie van de Olympische Spelen in Londen zelfs de vlag dragen voor Spanje.

De 32-jarige Spanjaard, geboren in de buurt van Barcelona in Catalonïe, is met zijn lengte, 2 meter 13 een verschijning op zich, want de Spanjaarden staan niet bekend om hun lengte. Als kind wilde hij in de voetsporen van zijn moeder treden en arts worden. Zijn ouders hebben beiden professioneel gebasketbald, dus het was dan ook niet vreemd dat Pau al van kinds af aan in de sporthal te vinden was. Ook zijn broertjes Marc en Adria spelen beiden fanatiek deze sport.

Toen hij zich in 1998 inschreef voor een studie medicijnen aan de universiteit van Barcelona, ging tevens zijn carrièrelift omhoog. In 1999 begon Pau Gasol zijn professionele carrière bij de club FC Barcelona Bàsquet en heeft hij zijn studie op een laag pitje gezet. In de twee seizoenen dat hij voor deze club actief was, won hij beide jaren de nationale competitie, de Liga ACB. Een stap naar Amerika was voor hem weggelegd en zodoende werd hij in 2001 ingelijfd bij de club Memphis Grizzlies in de Verenigde Staten. Bij deze club is Pau Gasol tot februari 2008 actief geweest. Ook zijn jongere broert Marc Gasol volgde hem naar deze club.

Na bijna 7 jaar heeft de sterbasketballer zich gevoegd bij het beroemde team van de LA Lakers. Met dit team werd hij in 2009 en 2010 zelfs kampioen van de NBA in Amerika.

Kenners van Spanje en liefhebbers van de wandelsport hebben er ongetwijfeld van gehoord, ¨El Camino de Santiago de Compostela¨. Gelegen in de provincie Galicia in het noordwesten van Spanje.

De tocht per voet afleggen is een topprestatie, vanuit Nederland is het ongeveer 2.500 kilometer en als je start vanaf de Pyreneeën 800 kilometer. In dagen zou dat vanuit Nederland 100 dagen lopen zijn en vanaf de Pyreneeën een maand! Jaarlijks ondernemen 100.000 pelgrims deze tocht. Om te weten waarom deze pelgrimsroute zo populair is, een stukje geschiedenis.

Volgens de overlevering is het de plaats waar het stoffelijk overschot ligt van de apostel Jacobus de Meerdere, de beschermheilige van Spanje, de ideale plaats om te bidden dus. Nadat Jacobus onthoofd was in Palestina is zijn lichaam in een boot gelegd en deze boot bereikte vanzelf de Galicische kust. De twee discipelen die meereisden hebben het lichaam begraven aan de berg Libredón. Totdat de kluizenaar Paio in 813 het graf herontdekte, was het graf van Jacobus in de vergetelheid geraakt.
De graftombe is inmiddels uitgegroeid tot een  trekpleister voor Christenen vanuit de hele wereld en niet in de laatste plaats voor de ¨gewone¨ wandelaar, die de tocht als een uitdaging ziet.

Er zijn vele wegen die naar Rome leiden, zo ook naar Santiago. Vanuit Europa zin er verschillende wegen naar Santiago, vanuit Nederland ligt het voor de hand om via Frankrijk te lopen. Er bestaat een pelgrimspas waarin de pelgrim stempels kan verzamelen van de dorpjes die hij aandoet tijdens de route. Eénmaal in Santiago de Compostela aangekomen krijg je de ¨Compostela¨ een oorkonde dat de pelgrimsroute is volbracht. In de middeleeuwen konden misdadigers door middel van deze oorkonde een strafvermindering of kwijtschelding krijgen.

De grote kathedraal van Santiago zie je al van verre, dan weet je dat je de route bijna hebt volbracht! Op het plein voor de kathedraal komen de pelgrims vanuit de hele wereld samen en bezoeken de kathedraal. Binnen de kathedraal hangt de lucht van wierrook en er speelt een orgel. En dan is er natuurlijk het beeld van de heilige Jacobus dat je kunt omhelzen. Je moet er soms wel voor in de rij staan, maar dat is de moeite waard na de lange tocht! Buiten op het plein kun je de felbegeerde oorkonde, de ¨Compostela¨ halen, de bekroning van de pelgrimstocht, de Camino de Santiago.

Spanje staat bekend om zijn heerlijke en bovenal bijzondere hammen. De meeste hammen worden geproduceerd in Spanje, maar toch wordt er in Italië meer geëxporteerd. De reden hiervoor is dat elke Spanjaard gemiddeld 5 kilo ham eet per jaar, dit is twee keer zo veel dan in Italië. Spanje kent veel soorten Spaanse ham van Serrano tot en met de bekende Pata Negra. Hieronder worden de bekendste besproken.

Serranoham komt oorsponkelijk uit de bergen. Tegenwoordig wordt deze Jamón Serrano geproduceerd met een bijzonder Spaans varkensras. Nog altijd worden de hammen op de orginele manier gedroogd met grof zeezout voor een tijd van 6 tot zelfs 36 maanden.

De bekendste Spaanse ham is zonder twijfel toch wel de Jamón ibericó Pata Negra (zwarte poot). De productie van deze ham ligt in Guijuelo in de gemeente Salamanca. Het varken leeft in het bos en wordt daar ruim gevoed met vers gras, kruiden, wortels, olijven maar bovenal met eikels. Doordat het varken vrij rond kan lopen heeft het vlees een kruidige en nootachtige smaak. In Spanje noemt men deze ham ´Jamón Ibérico´. Deze ham kent nog 3 verschillende soorten:

• De meest bekende en daardoor ook duurste ham is genaamd ´jamón ibérico de bellota´, bellota betekent eikel in het Spaans. In de laatste 4 maanden eet het varken alleen eikels, dit zorgt voor de bijzondere nootachtige smaak.
• Een andere soort van Ibérico is de ´jamón ibérico de recebo´. Deze ham is van varkens die in hun laatste periode alleen maar eikels en graan hebben gegeten.
• De laatste soort ham is de jamón ibérico de cebo, of gewoon alleen jamón ibérico. De varkens hebben in hun periode alleen graan gegeten, en worden voor 24 maanden gerijpt.

Wist je dat....

• de varkens de laatste 4 maanden met 800 gram tot een 1 kilo aankomen per dag.
• de ham 35% van zijn totale gewicht verliest door het drogen.
• de ´jamón ibérico de bellota´ de duurste ham ter wereld is.
• de voorpoten 6 tot 8 maanden korter rijpen dan achterpoten.